Jakie gatunki gadów można hodować w Polsce legalnie? Kompletny przewodnik

Hodowla gadów w Polsce cieszy się coraz większą popularnością. Egzotyczne zwierzęta, takie jak węże, jaszczurki czy żółwie, przyciągają uwagę miłośników terrarystyki. Jednak zanim zdecydujesz się na zakup egzotycznego pupila, warto sprawdzić, które gatunki gadów są legalne w Polsce, a także jakie warunki należy im zapewnić, aby uniknąć problemów prawnych i zdrowotnych zwierzaka.

Przepisy prawne dotyczące hodowli gadów w Polsce

Hodowla gadów w Polsce podlega ścisłym regulacjom. Wiele gatunków jest objętych ochroną na podstawie Konwencji Waszyngtońskiej CITES, która kontroluje handel dzikimi zwierzętami. Niektóre z nich można hodować pod warunkiem uzyskania odpowiednich dokumentów, inne są całkowicie zakazane.

Aby legalnie posiadać egzotyczne zwierzę, należy:

• sprawdzić, czy dany gatunek figuruje w załącznikach CITES,
• upewnić się, że hodowca lub sklep posiada wymagane certyfikaty (dokumenty pochodzenia),
• zarejestrować zwierzę w urzędzie (starostwie) w ciągu 14 dni od zakupu (dotyczy gatunków z CITES),
• przechowywać dowody zakupu potwierdzające legalne źródło.

Ważne: Nielegalne posiadanie chronionych gatunków może skutkować wysokimi karami finansowymi, a nawet konfiskatą zwierzęcia.

System kategoryzacji CITES

Konwencja CITES dzieli gatunki na trzy główne grupy (załączniki):

• Załącznik I – gatunki zagrożone wyginięciem, handel nimi jest zasadniczo zabroniony (chyba że w celach naukowych/ochronnych).
• Załącznik II – gatunki, które mogą stać się zagrożone, jeśli handel nie będzie kontrolowany (wymagają dokumentów CITES).
• Załącznik III – gatunki chronione w co najmniej jednym kraju, który poprosił o pomoc w kontroli handlu.

Pełna lista legalnych gatunków gadów do hodowli w Polsce

Poniżej przedstawiamy zestawienie najpopularniejszych gatunków, które możesz legalnie trzymać w domu, wraz z informacją o ich wymaganiach.

Jaszczurki dozwolone do hodowli w Polsce

Węże dozwolone do hodowli w Polsce

Żółwie dozwolone do hodowli w Polsce

Uwaga na gatunki inwazyjne! Popularny kiedyś Żółw czerwonolicy (oraz żółtolicy i ostrogrzbiety) jest uznany za gatunek inwazyjny (IGO). Jego hodowla, rozmnażanie i sprzedaż w Polsce są zakazane bez specjalnego zezwolenia GDOŚ, które jest bardzo trudne do uzyskania dla osób prywatnych.

Gatunki, których NIE HODUJEMY (Zakazane lub niebezpieczne)

Prawo oraz rozsądek zabraniają hodowli zwierząt, które stanowią zagrożenie dla życia lub są krytycznie zagrożone w naturze. Do tej grupy należą:

• Węże jadowite: Kobry, Mamby, Grzechotniki, Żmije (z wyjątkiem nielicznych gatunków, ale prawo w Polsce jest tu restrykcyjne – kategoria zwierząt niebezpiecznych I i II).
• Duże dusiciele: Pyton siatkowany i Anakonda zielona (powyżej pewnych rozmiarów wymagają specjalnych zezwoleń).
• Gatunki IGO (Inwazyjne): Wspomniane żółwie z rodzaju Trachemys, wąż Lampropeltis getula (niektóre podgatunki).
• Zwierzęta z załącznika CITES I (A): Np. Żółw promienisty, Krokodyle (dla osób prywatnych praktycznie niemożliwe do legalizacji).

Jakie wyposażenie jest potrzebne na start?

Legalny zakup to dopiero początek. Aby Twój gad żył długo, musisz odwzorować mu kawałek natury w domu. Oto absolutna podstawa:

• Terrarium dla gadów – szklane (dla gatunków wilgotnych) lub z płyty meblowej/OSB (dla gatunków pustynnych, trzymających ciepło).
• Oświetlenie i UVB – większość jaszczurek i żółwi BEZWZGLĘDNIE potrzebuje promieniowania UVB do produkcji witaminy D3. Bez tego zwierzę zachoruje na krzywicę (MBD).
• Ogrzewanie – gady są zmiennocieplne. Musisz stworzyć im "wyspę ciepła" (za pomocą żarówki grzewczej) oraz chłodniejszy kąt. W nocy sprawdzają się maty grzewcze.
• Kontrola parametrów – precyzyjny termometr i higrometr to konieczność, nie opcja.
• Odpowiednie podłoże – dobrane do biotopu (piasek z gliną na pustynię, torf kokosowy lub bioaktywne podłoże do tropików).

Ile kosztuje utrzymanie gada?

Częstym błędem jest myślenie, że gad to tanie zwierzę. O ile sam zakup np. Agamy czy Gekona nie jest drogi, o tyle wyprawka to spory wydatek jednorazowy.

Szacunkowe koszty (dla Agamy brodatej):

• Terrarium z wyposażeniem (lampy, sterowniki, wystrój): 1000 - 2000 zł
• Miesięczne utrzymanie (prąd + owady karmowe + witaminy): ok. 100 - 200 zł
• Wymiana żarówki UVB (co 6-12 miesięcy): ok. 80 - 150 zł

Warto pamiętać też o "funduszu weterynaryjnym" – wizyta u specjalisty od zwierząt egzotycznych jest zazwyczaj droższa niż u "zwykłego" weterynarza.

Podsumowanie

Decyzja o hodowli gada powinna być przemyślana. Wybieraj gatunki legalne, dostępne w handlu (np. z polskich hodowli) i dopasowane do Twojego doświadczenia. Gekon lamparci czy Wąż zbożowy to wspaniali towarzysze na start, którzy wybaczą drobne błędy początkującego terrarysty, w przeciwieństwie do delikatnych kameleonów czy wymagających legwanów.