Rękoczyn Heimlicha u Psa: Instrukcja Ratowania Życia Krok po Kroku

Cisza przed burzą: Jak odróżnić kaszel od zadławienia?

Najważniejsza zasada brzmi: Jeśli pies kaszle, piszczy lub wydaje głośne dźwięki – NIE wykonuj rękoczynu Heimlicha.

Kaszel oznacza, że przepływ powietrza jest częściowo zachowany, a pies próbuje samodzielnie odkrztusić ciało obce. Twoja ingerencja może wbić przedmiot głębiej i zablokować drogi oddechowe całkowicie. Interweniujemy fizycznie tylko wtedy, gdy pies nie jest w stanie efektywnie kaszleć.

Dlaczego psy się dławią? Piłki, kości i grawitacja

Do zadławienia dochodzi, gdy ciało obce utknie w krtani lub tchawicy, blokując dopływ powietrza do płuc. Najczęstszymi winowajcami są:

• Piłki tenisowe i gumowe: Zbyt mała piłka w stosunku do pyska psa (np. piłka dla Yorka rzucona Owczarkowi) działa jak korek w butelce wina. Śliska od śliny, wpada głęboko do gardła.
• Kawałki kości lub skóry: Zbyt łapczywe połykanie dużych fragmentów gryzaków.
• Patyki: Odłamki drewna mogą wbić się w podniebienie lub zablokować przełyk, uciskając tchawicę.

Krok 1: Ocena i "Wymiatanie" (Tylko jeśli widzisz!)

Jeśli podejrzewasz zadławienie, pierwszą czynnością jest zajrzenie do pyska.

1. Otwórz pysk psa szeroko (uważaj, dławiący się pies może ugryźć z paniki – wciśnij fafle między jego zęby, by chronić swoje palce).
2. Wyciągnij język psa na zewnątrz.
3. Zajrzyj głęboko do gardła.

Zasada: Jeśli widzisz obiekt i możesz go łatwo chwycić (palcami lub szczypcami) – wyciągnij go.
Zasada: Jeśli NIE widzisz obiektu lub jest on głęboko – NIE GRZEB NA OŚLEP. Możesz wbić go głębiej, uszkodzić delikatną krtań lub zostać dotkliwie pogryzionym.

Krok 2: Metoda Taczki i Grawitacja

Jeśli nie możesz wyjąć przedmiotu ręką, wykorzystaj grawitację. Często to wystarczy, by obluzować "korek".

Dla małych psów:

Chwyć psa za uda, odwróć go głową w dół (trzymając go w pionie) i delikatnie potrząśnij kilka razy. Grawitacja w połączeniu z ciężarem obiektu może spowodować jego wypadnięcie.

Dla dużych psów (Metoda Taczki):

Nie podniesiesz 40-kilogramowego psa do góry nogami. Zamiast tego:

1. Stań za psem.
2. Chwyć jego tylne łapy i unieś je wysoko do góry (jakbyś prowadził taczkę), tak aby głowa psa znalazła się nisko przy ziemi.
3. Przednie łapy psa pozostają na ziemi.
4. W tej pozycji grawitacja pomaga przesunąć ciało obce w stronę pyska.

Krok 3: Oklepywanie okolicy międzyłopatkowej

Jeśli "taczka" nie zadziałała, przejdź do uderzeń w plecy.

1. Pozostaw psa w pozycji, w której głowa jest niżej niż klatka piersiowa (lub unieś lekko tył).
2. Wykonaj 4-5 silnych, zdecydowanych uderzeń nasadą otwartej dłoni w okolicę między łopatkami psa.

Siła uderzenia musi być dostosowana do wielkości psa – dla Chihuahua użyj mniejszej siły niż dla Dogga Niemieckiego, ale uderzenie musi być wstrząsowe, by wygenerować ciśnienie wyrzucające.

Krok 4: Rękoczyn Heimlicha (Manewr Ostatniej Szansy)

Jeśli poprzednie metody zawiodły, a pies nadal się dusi i sinieje, wykonaj rękoczyn Heimlicha (uciśnięcia podprzeponowe). Celem jest gwałtowne zwiększenie ciśnienia w klatce piersiowej, co ma "wystrzelić" ciało obce jak korek z szampana przy użyciu powietrza zalegającego w płucach.

Technika dla małego psa (do 10-15 kg):

1. Uklęknij i oprzyj psa plecami o swoje uda/brzuch (głowa psa do góry).
2. Znajdź miękkie miejsce na brzuchu, tuż pod zakończeniem mostka (tam gdzie kończą się żebra).
3. Użyj pięści jednej ręki (lub kciuka, jeśli pies jest bardzo mały).
4. Wykonaj 5 szybkich, energicznych pchnięć w kierunku DO WEWNĄTRZ i DO GÓRY (w stronę głowy psa).
5. Sprawdź pysk, czy obiekt się nie wysunął.

Technika dla dużego psa (powyżej 15 kg):

1. Stań za psem (jeśli stoi). Jeśli leży – połóż go na boku i uklęknij przy jego grzbiecie.
2. Objmij psa rękami w pasie, splatając dłonie w pięść tuż pod mostkiem (w miękkim zagłębieniu brzucha, pod żebrami).
3. Jeśli pies leży – przyłóż jedną dłoń na brzuchu tuż pod żebrami, drugą dłoń połóż na pierwszej.
4. Wykonaj 5 silnych uciśnięć w kierunku DO KRĘGOSŁUPA i DO PRZODU (w stronę głowy/ramion psa). Ruch ma przypominać literę "J".
5. Po serii uciśnięć sprawdź pysk i usuń obiekt, jeśli jest widoczny.

Gdy pies straci przytomność: RKO

Jeśli udało Ci się usunąć obiekt, ale pies stracił przytomność i nie oddycha, musisz natychmiast rozpocząć resuscytację.

1. Połóż psa na prawym boku.
2. Sprawdź tętno (na wewnętrznej stronie uda) i oddech.
3. Jeśli brak oddechu i tętna: Rozpocznij uciskanie klatki piersiowej.
4. Wykonaj 30 uciśnięć klatki (tuż za łokciem przedniej łapy) w tempie 100-120 na minutę.
5. Wykonaj 2 wdechy ratownicze (zamknij pysk psa dłonią, obejmij ustami jego nos i wdmuchnij powietrze, obserwując unoszenie się klatki).
6. Kontynuuj cykl 30:2 do momentu odzyskania funkcji życiowych lub dojazdu do weterynarza.

Co dalej? Powikłania i zachłystowe zapalenie płuc

Nawet jeśli akcja zakończyła się sukcesem, piłka wypadła, a pies radośnie merda ogonem – wizyta u weterynarza jest obowiązkowa. Dlaczego?

• Obrażenia wewnętrzne: Rękoczyn Heimlicha mógł uszkodzić narządy wewnętrzne.
• Obrzęk krtani: Podrażnione gardło może spuchnąć po kilku godzinach, powodując wtórne uduszenie.
• Zachłystowe zapalenie płuc: Podczas dławienia się, do płuc mogła dostać się ślina, wymiociny lub fragmenty ciała obcego. To prowadzi do śmiertelnie groźnej infekcji bakteryjnej.

Lepiej zapobiegać: Bezpieczne zabawki i jedzenie

Najlepszym sposobem na uniknięcie dramatu jest prewencja. Psy nie mają rąk – badają świat pyskiem, dlatego ryzyko zadławienia zawsze istnieje.

• Zabawki: Unikaj gładkich piłeczek o średnicy zbliżonej do gardła psa. Wybieraj zabawki ze sznurkiem (można je łatwo wyciągnąć) lub większe od pyska.
• Jedzenie: Psy jedzące łapczywie (łykające powietrze i całe chrupki) są w grupie ryzyka. Stosuj miski spowalniające jedzenie.
• Gryzaki: Nadzoruj psa podczas gryzienia kości prasowanych czy poroża. Gdy gryzak stanie się mały i miękki ("oślizgły kawałek"), zabierz go i wymień na nowy.