Seter Irlandzki: Mahoniowy Wiatr. Rasa dla aktywnych romantyków

Spis treści:

• Geneza Czerwonego Psa: Od łaciatego do mahoniu
• Anatomia elegancji: Budowa i szata
• Syndrom Piotrusia Pana – charakter i temperament
• Praca węchowa: Co to znaczy "okładać pole"?
• Szkolenie wrażliwca: Ręka w żelaznej rękawiczce? Nigdy!
• Zdrowie: Na co chorują Setery?
• Fryzjerstwo artystyczne – jak dbać o sierść?
• Dieta dla sprintera
• Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Geneza Czerwonego Psa: Od łaciatego do mahoniu

Historia Seterów Irlandzkich jest nierozerwalnie związana z historią samej Irlandii i jej tradycjami łowieckimi. Pierwsze wzmianki o psach "setting dogs" (psach wystawiających) na wyspach brytyjskich pojawiają się już w XVI wieku. Słowo "Seter" pochodzi od angielskiego "to set", co oznacza "siadać" lub "warować". Dawne psy myśliwskie, wyczuwając ptactwo, przywierały do ziemi, wskazując myśliwemu (który wówczas używał sieci, a nie broni palnej), gdzie ukryta jest zwierzyna.

Ciekawostką, o której mało kto wie, jest fakt, że pierwotne setery z Irlandii wcale nie były jednolicie czerwone. Były to psy czerwono-białe (dziś znane jako osobna rasa: Seter Irlandzki Czerwono-Biały). Białe łaty pozwalały myśliwemu łatwiej dostrzec psa w wysokich wrzosowiskach i trawach.

Dopiero w XIX wieku moda i ambicje hodowców zaczęły skręcać w stronę jednolitego umaszczenia. Legenda głosi, że hrabia Enniskillen w 1812 roku zadeklarował, iż w jego kojcach będą tylko psy o barwie "czerwonego kasztana". Kluczową postacią dla rasy był jednak pies o imieniu Champion Palmerston, urodzony w 1862 roku. To on, ze swoją niezwykle elegancką, wąską głową i ciemnym umaszczeniem, stał się protoplastą współczesnego typu setera, jakiego znamy z ringów wystawowych.

Anatomia elegancji: Budowa i szata

Seter Irlandzki to pies średniej do dużej wielkości, ale o lekkiej, "suchęj" budowie. Tu nie ma miejsca na ociężałość. Każdy mięsień jest widoczny, a sylwetka wpisuje się w prostokąt.

Kolor to wizytówka rasy. Musi to być soczysty kasztan, bez śladu czerni. Dopuszczalne są jedynie małe białe znaczenia na piersi, gardle czy palcach (pamiątka po dwukolorowych przodkach), choć na wystawach preferuje się psy jednolite.

Syndrom Piotrusia Pana – charakter i temperament

Jeśli szukasz psa poważnego, zdystansowanego stróża – źle trafiłeś. Seter Irlandzki to ekstrawertyk, optymista i wieczne dziecko. W środowisku kynologicznym mówi się, że Setery dojrzewają psychicznie bardzo późno – często dopiero w wieku 3-4 lat, a niektóre... nigdy.

Cechy charakterystyczne:

• Brak agresji: To jedna z najłagodniejszych ras. Agresja jest wadą dyskwalifikującą. Seter przywita złodzieja merdaniem ogona i przyniesie mu kapcie.
• Energia: To wulkan. Nie da się go "wybiegać" rzucając piłkę przez 15 minut. On potrzebuje przestrzeni, węszenia i galopu.
• Wrażliwość: Setery są psami "miękkimi". Krzyk, brutalne traktowanie czy napięta atmosfera w domu wpływają na nie destrukcyjnie. Zamykają się w sobie i odmawiają współpracy.

Praca węchowa: Co to znaczy "okładać pole"?

Mimo że dziś Seter jest głównie psem rodzinnym i wystawowym, w jego żyłach płynie krew myśliwego. Jest to wyżeł z grupy legawców. Jego styl pracy jest widowiskowy.

Puszczony luzem na polu, Seter nie biegnie bezmyślnie przed siebie. On okłada pole – biegnie szybkim galopem, kreśląc zygzaki w lewo i w prawo, z głową uniesioną wysoko, chwytając "górny wiatr". Gdy wyczuje ptaka, zastyga w stójce – nieruchomieje, często z podniesioną przednią łapą, wskazując nosem kierunek, w którym ukryta jest zwierzyna. Całe jego ciało jest napięte jak struna.

Dla właściciela, który nie poluje, oznacza to jedno: silny instynkt łowiecki. Spacer po lesie czy łące bez smyczy może skończyć się ucieczką za sarną czy bażantem. Nauka przywołania (recall) jest u tej rasy absolutnym priorytetem i wyzwaniem numer jeden.

Szkolenie wrażliwca: Ręka w żelaznej rękawiczce? Nigdy!

Szkolenie Setera Irlandzkiego wymaga specyficznego podejścia. To pies inteligentny, ale bywa rozkojarzony i uparty w swojej radosnej wizji świata. Metody awersyjne (kolczatki, krzyk, szarpanie) są absolutnie zakazane. Seter traktowany ostro stanie się lękliwy i nieobliczalny.

Kluczem jest metoda pozytywnych wzmocnień i... cierpliwość świętego. Seter szybko się nudzi. Długie, monotonne sesje "siad-waruj" to dla niego katorga. Trening musi być zabawą, musi być dynamiczny. Warto wykorzystać jego pasję do aportowania i węszenia. Zabawki edukacyjne i maty węchowe to świetny sposób na zmęczenie psychiczne tego "wiatru w polu", gdy pogoda nie pozwala na długi spacer.

Zdrowie: Na co chorują Setery?

Seter Irlandzki to rasa generalnie zdrowa i długowieczna (jak na tak dużego psa – żyją średnio 12-14 lat), ale obciążona kilkoma specyficznymi schorzeniami genetycznymi i anatomicznymi.

• Dysplazja stawów biodrowych (HD): Choć lżejsze od innych dużych ras, setery również cierpią na dysplazję. Kupując szczeniaka, żądaj wyników badań RTG rodziców (najlepiej HD-A).
• CLAD (Canine Leukocyte Adhesion Deficiency): Niedobór cząsteczek adhezyjnych leukocytów. Śmiertelna choroba genetyczna osłabiająca układ odpornościowy. Obecnie, dzięki testom DNA, jest niemal wyeliminowana w dobrych hodowlach.
• PRA (Postępujący Zanik Siatkówki): Choroba oczu prowadząca do ślepoty. Również wykrywalna testem genetycznym (rcd1-PRA).
• Niedoczynność tarczycy: Może powodować otyłość, apatię i problemy ze skórą/sierścią.

Fryzjerstwo artystyczne – jak dbać o sierść?

Ten zjawiskowy wygląd nie bierze się znikąd. Seter Irlandzki wymaga regularnej pielęgnacji, choć nie jest ona tak skomplikowana jak np. u Pudla.

1. Czesanie: Minimum 2-3 razy w tygodniu. Długa sierść na uszach, brzuchu i ogonie (pióra) ma tendencję do kołtunienia się i zbierania rzepów po spacerze.
2. Trymowanie i strzyżenie: Seter nie wymaga klasycznego trymowania szorstkowłosego, ale wymaga strzyżenia, by wyglądał elegancko. Wycina się nadmiar włosa z szyi (by uwydatnić jej smukłość), z uszu (u nasady) oraz – co bardzo ważne – spomiędzy poduszek łap. Nadmiar włosa na łapach zbiera błoto, śnieg i wilgoć, co sprzyja infekcjom grzybiczym.
3. Uszy: Długie, zwisające, ciężkie i owłosione ucho to idealny inkubator dla bakterii. Wentylacja kanału słuchowego jest słaba. Konieczna jest cotygodniowa kontrola i czyszczenie.

Dieta dla sprintera

Seter to pies o szybkim metabolizmie i dużej aktywności. Często bywa niejadkiem ("francuski piesek"). Dieta musi być wysokoenergetyczna, ale skoncentrowana, by nie obciążać żołądka dużą objętością pokarmu (profilaktyka skrętu).

Wielu hodowców poleca diety bezzbożowe, oparte na wysokiej jakości mięsie. Ze względu na piękną szatę, warto suplementować kwasy Omega-3 i Omega-6 (olej z łososia), które nadają sierści blask i głębię koloru. Wybieraj karmy dla psów aktywnych lub ras dużych.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy Seter Irlandzki może mieszkać w bloku?

Tak, ale pod jednym, bardzo ważnym warunkiem: ruch. Seter w bloku, który ma zapewnione 2-3 godziny aktywnego spaceru (bieganie, praca węchowa, zabawa z psami) będzie w domu spał na kanapie. Seter w domu z ogrodem, który jest tylko wypuszczany "na siku" i nie wychodzi poza posesję, będzie sfrustrowany i może uciekać. Metraż mieszkania nie ma znaczenia, znaczenie ma czas poświęcony psu.

Czy to dobra rasa dla dzieci?

Seter Irlandzki słynie z cierpliwości i braku agresji, więc teoretycznie jest świetnym psem rodzinnym. Należy jednak pamiętać o jego żywiołowości. Młody seter jest jak słoń w składzie porcelany – w przypływie radości może przewrócić małe dziecko, machnąć ogonem uderzając w twarz czy skoczyć z łapami. Zalecany dla rodzin z nieco starszymi dziećmi.

Czy Setery dużo szczekają?

Są to psy czujne, więc poinformują o gościu, ale nie są typowymi "szczekaczami". Ich stróżowanie kończy się zazwyczaj na szczeknięciu i radosnym powitaniu intruza. Nie nadają się na psy obronne.