Sójka w ogrodzie: Strażniczka Lasu i Inteligentna Złodziejka. Fakty i Mity

Krukowaty w przebraniu papugi: Wygląd i Inteligencja

Sójka to ewenement w polskiej awifaunie. Należy do rodziny krukowatych (Corvidae), do której zaliczamy kruki, wrony i sroki – ptaki znane z wybitnej inteligencji, ale zazwyczaj kojarzone z czernią i szarością. Sójka wyłamuje się z tego schematu.

Jej upierzenie to paleta barw: rdzawy tułów, czarny "wąs" przy dziobie, biały kuper (dobrze widoczny w locie) i to, co najpiękniejsze – lusterko na skrzydle w kolorze elektryzującego błękitu z czarnymi prążkami. Te błękitne piórka są tak charakterystyczne, że często znajdujemy je w lesie jako ślad obecności ptaka.

"Sójka za morze wybrać się nie może" – Prawda czy Mit?

Jan Brzechwa utrwalił wizerunek sójki jako ptaka, który pakuje walizki, ale nigdy nie odlatuje. Ile w tym prawdy? Sójki są ptakami częściowo wędrownymi.

• Populacja osiadła: Starsze, doświadczone ptaki zazwyczaj zostają z nami na zimę, pilnując swoich terytoriów i zapasów.
• Migracje: Młode ptaki oraz populacje z północnej i wschodniej Europy często migrują na południe i zachód. Zimą w Polsce możemy więc spotkać "nasze" sójki oraz gości ze wschodu, którzy przylecieli do nas na "cieplejsze" zimowisko.

Największy Ogrodnik Europy: Jak sójki sadzą lasy?

To najważniejsza rola ekologiczna tego gatunku. Sójka i Dąb to para doskonała (koewolucja). Jesienią jedna sójka potrafi przetransportować i ukryć w ziemi od 3 do 5 tysięcy żołędzi!

Ptak posiada pod językiem specjalny worek gardzielowy, w którym może przenieść kilka żołędzi naraz, a ostatni trzyma w dziobie. Sójki zakopują swoje skarby w ściółce leśnej, mchu, a nawet na łąkach, maskując miejsce liśćmi. Dzięki fenomenalnej pamięci przestrzennej odnajdują większość z nich zimą, nawet pod grubą warstwą śniegu.

A co z tymi, których nie odnajdą? Z nich wyrastają młode, silne dęby. Szacuje się, że większość naturalnych dąbrów w Europie powstała właśnie dzięki zapominalstwu (lub nadmiarowi zapasów) sójek.

Menu Sójki: Czym karmić leśnego gościa?

Sójka jest wszystkożerna. Wiosną i latem poluje na owady, drobne kręgowce, a niestety także na jaja i pisklęta innych ptaków (co jest naturalną regulacją w przyrodzie). Jesienią i zimą przechodzi na dietę roślinną.

Mistrzyni Mimikry: Ptak, który udaje jastrzębia

Czy słyszałeś kiedyś w lesie miauczenie kota, szczekanie psa lub pisk myszołowa, ale nigdzie nie widziałeś tych zwierząt? To prawdopodobnie była sójka.

Sójki posiadają niezwykły talent do naśladowania głosów (mimetyzm). Potrafią perfekcyjnie udawać głos jastrzębia lub myszołowa. Dlaczego to robią?

1. Odstraszanie konkurencji: Udając drapieżnika, sójka może wystraszyć inne ptaki żerujące w pobliżu smakowitego kąska.
2. Ostrzeganie: Sójka pełni funkcję "Strażnika Lasu". Jest niezwykle czujna. Gdy widzi człowieka, lisa lub kota, podnosi wrzask (skrzeczenie), alarmując całą okolicę. Inne zwierzęta (sarny, dziki, wiewiórki) nauczyły się reagować na krzyk sójki ucieczką.

Sójka w ogrodzie – sprzymierzeniec czy szkodnik?

Wielu ogrodników obawia się sójek, oskarżając je o wyjadanie grochu czy fasoli. Choć zdarza się to sporadycznie, korzyści z obecności sójki są znacznie większe.

• Kontrola szkodników: W sezonie lęgowym sójki zbierają ogromne ilości owadów (chrząszczy, gąsienic), by wykarmić młode.
• Sanitariusz: Jako ptaki wszystkożerne, sprzątają ogród z padliny i odpadków organicznych.

Jeśli chcesz zaprosić sójkę do ogrodu, posadź dęby, leszczyny lub buki. To dla nich naturalny magnes. Zimą wystarczy garść orzechów włoskich rzucona na trawnik lub płaski dach altany – sójka wypatrzy je błyskawicznie.