Spacer z kotem na smyczy – jak zacząć i czy Twój kot tego chce?

Neofil czy neofob? Sprawdź, czy Twój kot chce wychodzić

Zanim kupisz smycz, musisz zabawić się w psychologa. Koty możemy z grubsza podzielić na dwie grupy w zależności od ich stosunku do nowości.

• Neofile, czyli lubiący nowość: koty pewne siebie. Gdy przychodzą goście, pierwsze biegną się przywitać, a do świeżo przyniesionej paczki wchodzą, zanim zdążysz ją rozpakować. Nie boją się domofonu ani odkurzacza. To idealni kandydaci na spacerowiczów.
• Neofoby, czyli bojący się nowości: koty wycofane. Na dźwięk dzwonka znikają pod łóżkiem, a w nowym otoczeniu poruszają się przy samej ziemi. Dla takiego kota spacer będzie karą, a nie nagrodą.

Poniższa tabela pomoże Ci ocenić predyspozycje Twojego pupila:

Dlaczego kota nie wolno prowadzić na obroży?

Najważniejsza zasada bezpieczeństwa brzmi: nigdy nie wyprowadzaj kota na obroży. Kocia anatomia różni się od psiej – szyja jest delikatniejsza, a tchawica bardziej podatna na urazy. Co więcej, koty nie mają obojczyka zrośniętego z resztą szkieletu (tak zwany pływający obojczyk), dzięki czemu przeciskają się przez każdą szczelinę, przez którą przejdzie ich głowa. Z obroży kot wyswobodzi się w ułamku sekundy, wykonując wsteczny unik – stąd żartobliwe powiedzenie, że kot jest z cieczy.

Jakie szelki wybrać?

Na rynku jest kilka typów uprzęży, ale nie wszystkie są bezpieczne:

• Typ Guard: najbezpieczniejszy. Dwie obręcze, wokół szyi i za przednimi łapami, połączone paskami na grzbiecie i mostku. Trudno z nich uciec i nie krępują ruchów.
• Typ kamizelkowy: wygodny, nie wpija się w ciało, ale koty-magicy potrafią z niego „wycieknąć", jeśli nie jest idealnie dopasowany. Dobry dla spokojnych kotów.
• Typ ósemka: często najtańszy, ze sznurka. Odradzamy – wpija się w pachy i może podduszać kota przy szarpnięciu.

Do kompletu wybierz lekką linkę o długości 3–5 metrów. Sprawdzone zestawy znajdziesz wśród szelek ze smyczą dla kota – dopasowanych do kociej anatomii, z regulacją obwodów. Na początku nauki unikaj smyczy automatycznych: ciągłe napięcie linki i dźwięk mechanizmu stresują kota, a upuszczona rączka, „goniąca" kota po chodniku, potrafi wywołać atak paniki.

Trening na sucho: oswajanie uprzęży krok po kroku

Zakładanie szelek kotu na siłę i wyniesienie go na dwór to prosty przepis na katastrofę. Proces oswajania musi trwać od kilku dni do kilku tygodni.

1. Zapoznanie z obiektem: połóż uprząż na podłodze, obok miski z jedzeniem lub legowiska, by przeszła zapachem domu. Nagradzaj kota za każde powąchanie sprzętu.
2. Zakładanie bez zapinania: przełóż uprząż przez głowę i natychmiast podaj przysmak. Zdejmij. Powtórz dziesięć razy.
3. Zapinanie: zapnij uprząż na kocie. Większość kotów w tym momencie „paraliżuje" – kładą się na boku lub czołgają z brzuchem przy ziemi. To normalne: paski stymulują receptory czuciowe na sierści. Odwróć uwagę kota zabawą lub jedzeniem.
4. Chodzenie po domu: gdy kot swobodnie porusza się w uprzęży, dopnij smycz. Nie ciągnij – chodź za kotem tam, gdzie on chce. To on jest przewodnikiem.

Pierwsze wyjście: to nie spacer, to patrol

Kiedy kot czuje się pewnie w uprzęży w domu, czas na wielki dzień. Ale uwaga: nie idziemy do parku. Pierwsze wyjścia powinny odbywać się w bardzo spokojnym miejscu – na własnym balkonie, cichej klatce schodowej lub w przydomowym ogródku o wczesnej porze, gdy nie ma psów i samochodów.

Spacer z kotem różni się od spaceru z psem. Z psem idziesz z punktu A do punktu B; z kotem wychodzisz przed klatkę i przez kwadrans stoisz w krzakach, bo kot musi przeanalizować każde źdźbło trawy. To tak zwane sniffari, czyli safari węchowe. Nie poganiaj kota – pozwól mu obserwować. Dla niego szelest liści to fascynujący film akcji.

Złota zasada logistyki: nigdy nie wynoś kota za drzwi na rękach. Zawsze przenoś go w transporterze dla kota i otwieraj drzwiczki dopiero w miejscu spaceru. Jeśli kot wystraszy się na klatce schodowej, może Cię dotkliwie podrapać i uciec. Poza tym nie chcesz uczyć kota, że drzwi wyjściowe to portal do wolności, przez który można czmychnąć między nogami domownika.

Czerwone flagi: kiedy spacer zmienia się w traumę?

Wielu opiekunów ignoruje subtelne sygnały stresu, myśląc, że kot się przyzwyczai. Niestety przekroczenie progu strachu, tak zwane zalewanie bodźcami, może prowadzić do trwałej traumy lub agresji przeniesionej na opiekuna. Jeśli zauważysz poniższe objawy, natychmiast przerwij spacer i włóż kota do transportera:

• Oddychanie przez otwarty pysk: dyszenie u kota to stan alarmowy – oznacza skrajny stres lub przegrzanie. Koty nie dyszą ze zmęczenia jak psy.
• Oczy jak spodki: źrenice rozszerzone tak, że prawie nie widać tęczówki, nawet w słoneczny dzień.
• Uszy samolotowe: położone płasko na boki.
• Pozycja nisko przy ziemi: nerwowe rozglądanie się, sztywny chód na ugiętych łapach.
• Pocenie się łap: mokre ślady zostawiane przez poduszki.
• Puszenie ogona: stroszenie sierści, by wydać się większym wobec zagrożenia.

Druga strona medalu: kleszcze, psy i wycie pod drzwiami

Spacer z kotem to nie tylko przyjemność, ale także obowiązki i ryzyka, o których trzeba pamiętać.

Pasożyty i choroby

Kot wychodzący, nawet na smyczy, musi być regularnie odrobaczany i chroniony przed kleszczami – dobrane do wieku i wagi środki na kleszcze i pasożyty dla kota stają się elementem rutyny, a nie opcją. Rośnie też ryzyko kontaktu z groźnymi wirusami, takimi jak panleukopenia, wścieklizna czy białaczka kotów, dlatego komplet szczepień ustalony z lekarzem weterynarii jest absolutnie obowiązkowy.

Problem wyjca, czyli kot domagający się wyjść

To najczęstszy skutek uboczny spacerów. Gdy kotu spodoba się na zewnątrz, może zacząć domagać się wyjść: miauczeć pod drzwiami, drapać uszczelki i próbować uciekać przy każdym otwarciu drzwi. Zanim zaczniesz spacery, zastanów się, czy masz czas wychodzić z kotem regularnie przez kolejne kilkanaście lat.

Psy bez smyczy

Największy koszmar kociarza. Nawet jeśli Twój kot jest zabezpieczony, podbiegający „przyjazny" pies może wywołać panikę. Przerażony kot na smyczy staje się nieobliczalną kulą pazurów, która wspinając się na opiekuna w poszukiwaniu ratunku, może go poważnie zranić.

Alternatywy: wózek, plecak czy osiatkowany balkon?

Jeśli Twój kot jest ciekawy świata, ale boisz się spacerów albo kot ich nie akceptuje, istnieją rozwiązania pośrednie.

• Plecak z oknem: popularne, ale kontrowersyjne rozwiązanie. W plastikowej bańce bywa duszno, a kot nie ma gdzie się schować. Lepsze są plecaki z siatki, z zasłonkami dającymi kotu prywatność.
• Wózek dla zwierząt: idealny dla kotów lękliwo-ciekawych. Kot siedzi w bezpiecznej przestrzeni na kółkach, jest odizolowany od psów, ale widzi świat i czuje zapachy. Świetny także dla kocich seniorów.
• Catio i osiatkowany balkon: najbezpieczniejsza forma kontaktu z naturą. Kot ma świeże powietrze i obserwuje ptaki, pozostając na swoim terytorium.

Niezależnie od wybranej formy pamiętaj, że wyjścia to tylko jeden ze sposobów wzbogacenia kociego życia – pełną listę pomysłów znajdziesz w artykule o tym, co koty lubią robić na co dzień.

Spacery z kotem – najczęstsze pytania

Czy można wychodzić z kotem zimą?

Koty domowe nie mają tak gęstego podszerstka jak koty wolnożyjące. Krótki spacer w śniegu jest możliwy, ale uważaj na sól drogową, toksyczną przy zlizywaniu z łap, oraz na wychłodzenie. Rasy bez podszerstka, jak sfinks czy rex, wymagają ubranka.

Co zrobić, gdy kot ucieknie z szelek?

Nie goń go – gonienie aktywuje instynkt ucieczki. Kucnij, unikaj kontaktu wzrokowego i spróbuj zwabić kota smakołykiem lub dźwiękiem otwieranej puszki. Pamiętaj, że skrajnie przerażony kot może w pierwszej chwili nie poznać opiekuna.

Czy spacer zastąpi zabawę w domu?

Nie do końca. Spacer to stymulacja umysłowa: węszenie i obserwacja. W domu kot nadal potrzebuje zabawy łowieckiej, na przykład z zabawkami typu wędka, aby zrealizować potrzebę polowania i wybiegać się w bezpiecznych warunkach.

Podsumowanie

Czy każdego kota można nauczyć chodzenia na smyczy? Teoretycznie tak. Czy z każdym warto? Zdecydowanie nie.

• Spacery są dla kotów odważnych, młodych, aktywnych zwiadowców.
• Odradzamy je kotom lękliwym, starszym, chorym i z traumą.
• Spacer ma być przyjemnością dla kota, nie dla opiekuna. Jeśli widzisz strach – odpuść.

Szczęśliwy kot to niekoniecznie kot spacerujący, ale z pewnością kot bezpieczny.

Źródła: J. Ellis, „Systematic desensitization in the training of cats", Journal of Feline Medicine and Surgery; J. Bradshaw, „Cat Sense", Basic Books; International Cat Care, „Harness training your cat".