O gęsi, która stała się świętym graalem matematyki. Niezwykła historia nagrody ze Lwowa

Co łączy jednego z najwybitniejszych matematyków w historii świata, Stefana Banacha, z żywą gęsią? Odpowiedź brzmi: Lwów, Kawiarnia Szkocka i najsłynniejszy zakład w dziejach nauki. Poznaj historię, która udowadnia, że rozwiązanie skomplikowanego problemu wymaga czasem... niekonwencjonalnej motywacji. I że zwierzęta są częścią tej historii bardziej, niż myślisz.

Paryż miał swoją Cafe de Flore, a przedwojenny Lwów miał Kawiarnię Szkocką. To tam, przy marmurowych stolikach, spotykali się geniusze Lwowskiej Szkoły Matematycznej: Stefan Banach, Stanisław Mazur czy Stanisław Ulam. Gdy dyskusje stawały się zbyt zażarte, a wzory na blatach zbyt gęste, kelner przynosił gruby brulion – legendarną "Księgę Szkocką". Zapisywano w niej problemy, których nikt na świecie nie potrafił rozwiązać.

Za rozwikłanie niektórych zagadek autorzy oferowali nagrody. Czasem była to butelka wina, czasem obiad. Ale pod problemem numer 153, dotyczącym skomplikowanej kwestii z teorii przestrzeni Banacha, Stanisław Mazur (najbliższy przyjaciel Stefana Banacha) wpisał nagrodę, która przeszła do legendy: "Żywa gęś".

36 lat oczekiwania na gęś

Problem okazał się tak trudny, że czekał na rozwiązanie... 36 lat! Przetrwał II wojnę światową, czasy PRL-u i zmiany granic. W 1972 roku młody szwedzki matematyk, Per Enflo, wreszcie znalazł odpowiedź. Przyjechał do Warszawy, gdzie sędziwy już profesor Mazur dotrzymał słowa. W obecności kamer wręczył Szwedowi wielką, białą, żywą gęś w wiklinowym koszu. To zdjęcie obiegło cały świat nauki.

Dlaczego gęś? Może dlatego, że to zwierzęta niezwykle inteligentne, czujne i społeczne. W starożytnym Rzymie gęsi kapitolińskie ostrzegły obrońców miasta przed Galami skuteczniej niż psy. Ich zdolność do uczenia się i rozwiązywania problemów (jak choćby otwarcie furtki w zagrodzie) od wieków zaskakuje hodowców.

Każdy ma swoją "Przestrzeń Banacha" do rozwiązania

Stefan Banach badał nieskończone przestrzenie w swojej głowie. Twojemu psu czy kotu do szczęścia wystarczy znacznie mniejsza przestrzeń – np. salon – ale pod warunkiem, że dostanie w niej zadanie do wykonania.

Zwierzęta, podobnie jak matematycy, uwielbiają łamigłówki. Nuda to ich największy wróg. Pies pozostawiony sam sobie nie zacznie co prawda dowodzić twierdzeń, ale może "rozwiązać" problem nudy, zjadając Twoją kanapę.

Trenuj mózg swojego pupila (Nagrodą nie musi być gęś!)

Jak zapewnić zwierzakowi intelektualne wyzwanie na miarę jego możliwości? Z pomocą przychodzą zabawki interaktywne i węchowe. To ich własna "Księga Szkocka", w której problemem jest: "Jak dostać się do smakołyka ukrytego pod tą zapadką?".

• Maty węchowe: Idealne dla psów i kotów. Zmuszają do używania nosa (najpotężniejszego "komputera" Twojego psa) i męczą psychicznie bardziej niż długi spacer.
• Gry logiczne i puzzle: Drewniane lub plastikowe plansze z przesuwanymi elementami. Wymagają skupienia, precyzji i myślenia przyczynowo-skutkowego.
• Kule-smakule: Proste, ale skuteczne. Zwierzak musi wymyślić, jak poturlać zabawkę, by wypadł z niej przysmak.

Twój pies prawdopodobnie nie zdobędzie doktoratu z analizy funkcjonalnej. Ale gwarantujemy, że po 20 minutach pracy z matą węchową będzie spał tak mocno, jak Stefan Banach po całonocnej dyskusji w Kawiarni Szkockiej.

Zobacz naszą ofertę zabawek edukacyjnych i interaktywnych i znajdź idealną łamigłówkę dla swojego geniusza!