Żałobniczka i fenomen GloFish: Od czarnej wdowy do świecącego neonu. Wszystko o Gymnocorymbus ternetzi

Fenomen zdjęcia: Skąd ten kolor? Geny meduzy w akwarium

Zatrzymajmy się na chwilę przy zdjęciu, które jest źródłem tak wielu pytań. Ta intensywnie niebieska, niemal "radioaktywna" barwa nie jest efektem karmienia barwnikami ani (co gorsza) sztucznego nastrzykiwania farbą, co było barbarzyńską praktyką w latach 90. To czysta inżynieria genetyczna.

Ryby te, znane pod handlową nazwą GloFish, powstały pierwotnie w celach naukowych. Badacze z Singapuru chcieli stworzyć rybę, która świeciłaby w obecności toksyn w wodzie, działając jak żywy czujnik zanieczyszczeń. W tym celu wszczepili do zarodka Żałobniczki (oraz Danio) gen odpowiedzialny za produkcję białka fluorescencyjnego (GFP), pobrany od meduz lub koralowców ukwiałowych.

Efekt uboczny? Ryby świecą w świetle UV i mają jaskrawe kolory w świetle dziennym. Choć w USA są hitem sprzedaży, w Europie podchodzimy do nich z dystansem etycznym i prawnym, chroniąc nasze rodzime ekosystemy przed potencjalnym uwolnieniem organizmów GMO. Pamiętaj jednak, że biologia tej ryby pozostaje taka sama – niezależnie od koloru, to wciąż ta sama, wytrzymała Żałobniczka.

Klasyczna Żałobniczka – "Czarna Wdowa" w Twoim domu

Zostawmy modyfikacje i wróćmy do oryginału, który jest dostępny w każdym dobrym sklepie zoologicznym. Naturalna Gymnocorymbus ternetzi pochodzi z Ameryki Południowej (Paragwaj, Boliwia, Brazylia). Jest to ryba z rodziny kąsaczowatych, dorastająca do 5-6 cm.

Jej wygląd jest unikalny:

• Kształt ciała: Wysokie, bocznie spłaszczone, przypominające romb.
• Ubarwienie: Przód ciała jest srebrzysty, natomiast tył przechodzi w głęboką czerń. Przez ciało biegną trzy pionowe, czarne pręgi (jedna przechodzi przez oko).
• "Spódniczka": Płetwa odbytowa jest niezwykle szeroka i długa, tworząc charakterystyczny wachlarz, który wygląda jak długa, czarna spódnica.

Gangster w spódniczce – zachowanie i towarzystwo

Żałobniczka to ryba stadna. To zdanie powtarza się w opisach wielu gatunków, ale tutaj jest kluczowe. Trzymana pojedynczo staje się płochliwa i chowa po kątach. Trzymana w małej grupie (3-4 sztuki) staje się... terrorystą.

Gatunek ten słynie z tendencji do podgryzania płetw (fin nipping). Jeśli stado jest zbyt małe, Żałobniczki szukają rozrywki, atakując inne ryby, zwłaszcza te o długich, weloniastych płetwach. Dlatego połączenie Żałobniczek z Bojownikiem, Skalarem czy Gupikiem to przepis na katastrofę i postrzępione ogony.

Jak temu zaradzić? Magiczna liczba to 8-10 sztuk. W większej ławicy Żałobniczki zajmują się ustalaniem hierarchii między sobą, ganiając się nawzajem i zostawiając inne ryby w spokoju. Są bardzo aktywne i pływają w środkowej strefie akwarium. Potrzebują też miejsc do ukrycia się, gdy hierarchia stada stanie się zbyt przytłaczająca. W tym celu świetnie sprawdzają się gęste zarośla lub sztuczne rośliny akwariowe, które dają schronienie, a nie wymagają nawożenia.

Wymagania: Dlaczego to "ryba pancerna"?

Żałobniczki są często polecane jako "pierwsza ryba po Gupiku". Są znacznie bardziej odporne na błędy w nawożeniu czy wahania parametrów wody niż Neony czy Rozbory. Nie oznacza to jednak, że mogą żyć w brudnej wodzie. Odpowiednia filtracja jest kluczem do ich zdrowia.

Ryby te preferują wodę lekko kwaśną do obojętnej (pH 6.0-7.5) i średnio twardą. Są jednak znane z doskonałej adaptacji do wody kranowej (oczywiście po jej uzdatnieniu).

Kuzyn piranii – co jedzą Żałobniczki?

Jako przedstawiciele kąsaczowatych (Characidae), są dalekimi kuzynami piranii. I widać to podczas karmienia. Żałobniczki rzucają się na jedzenie z ogromnym entuzjazmem, często chlapiąc wodą. Są wszystkożerne ze wskazaniem na mięsożerność.

W akwarium zjedzą absolutnie wszystko: najtańsze płatki, granulat, tabletki dla ryb dennych (potrafią je kraść!), a nawet parzone warzywa. Jednak aby utrzymać je w zdrowiu i kondycji, podstawa ich diety musi być bogata w białko i witaminy.

Polecany schemat żywienia:

• Podstawa: Wysokiej jakości pokarm w płatkach. Płatki wolno opadają, co idealnie pasuje do sposobu żerowania Żałobniczek w toni wodnej.
• Urozmaicenie: Granulki. Warto wybierać drobny pokarm w granulkach, który jest bardziej skoncentrowany energetycznie.
• Przysmak: Pokarm żywy i mrożony (Wodzień, dafnia, artemia). Polowanie na żywy pokarm pozwala im rozładować instynkt łowiecki (i mniej interesują się płetwami sąsiadów).

Rozmnażanie – chaos w zaroślach

Rozmnożenie Żałobniczki nie jest trudne, ale odchowanie młodych to wyzwanie. Są to ryby rozrzucające ikrę (nie opiekują się potomstwem). Co gorsza, rodzice chętnie zjadają własne jajeczka sekundę po ich złożeniu.

Aby dochować się potomstwa, potrzebne jest osobne akwarium tarliskowe z rusztem ikrowym (siatką na dnie) lub gęstym mchem jawajskim. Tarło odbywa się zazwyczaj rano, po obfitym karmieniu żywym pokarmem. Samica składa nawet do 1000 jaj! Po tarle rodziców trzeba natychmiast odłowić. Młode wylęgają się po dobie i są mikroskopijne. Aby monitorować parametry wody przy tak wrażliwym narybku, niezbędne będą precyzyjne testy do akwarium, zwłaszcza na obecność azotynów (NO2).

Długowieczność – ryba na lata

Jedną z największych zalet Żałobniczek jest ich żywotność. W dobrych warunkach dożywają nawet 6-7 lat, co na tak małą rybę jest świetnym wynikiem. Są odporne na większość typowych chorób, choć ze względu na brak łusek na głowie bywają wrażliwsze na leki zawierające miedź.

Częstym problemem jest otyłość. Ze względu na ich żarłoczność, łatwo je przekarmić, co prowadzi do otłuszczenia narządów wewnętrznych i problemów z pęcherzem pławnym (ryba ma trudności z utrzymaniem równowagi). Dlatego jeden dzień głodówki w tygodniu jest dla nich zbawienny.